Pu-erh’te kuru ve nemli saklama
“Kuru depo” ve “nemli depo” bir pu-erh çeşidi değil, saklama biçimidir. Satıcılar bu sözleri farklı anlamlarda kullanabilir, arkalarında sabit bir sıcaklık ya da nem değeri de yoktur. Partinin nerede ve nasıl beklediğini öğrenmek etiketten daha çok işe yarar.
Açılmış kâğıt ambalajında bir sheng pu-erh keki.
Fotoğraf: Ash Crow · CC BY-SA 4.0Şehrin adı yetmez
干仓 (gan cang) genellikle görece kuru, 湿仓 (shi cang) ise daha nemli saklama anlamına gelir. Nemli saklamada sıcaklık ve nemin etkisi bazen bilerek artırılır. Geleneksel Hong Kong saklaması birkaç aşamadan oluşabilir ve bunlardan biri çayı sonradan daha kuru bir ortamda bekletmektir. Hong Kong’dan gelen her çay nemli depolanmış sayılmaz, “Kunming” yazması da paketin hangi koşullarda durduğunu anlatmaz. Asıl önemli olan oda, ambalaj, süre ve çayın kaç kez taşındığı.
Tat nasıl değişebilir?
Kuru koşullarda ham pu-erh taze, çiçeksi karakterini çoğunlukla daha uzun süre korur. Sıcak ve nemli ortam ise rengi ve aromayı daha çabuk odunsu, yıllanmış notalara doğru çeker. Bunlar genel eğilimler. Değişimin ne zaman geleceğini ya da çayın daha lezzetli olacağını kimse garanti edemez. Olgun pu-erh de, üretimde nemli yığın fermantasyonundan geçmiş olmasına rağmen saklandıkça değişir. Koyu renkli dem ya da yumuşak tat, çayın yaşlı olduğunu kanıtlamaz.
Satıcıya sorulacak sorular
Yaprağın hangi yıl toplandığını ve hangi yıl preslendiğini, nerelerde ve aşağı yukarı ne kadar süre saklandığını, şimdi nasıl koşullarda durduğunu sorun. Yeniden paketlendi mi, ıslandı mı, saklamadan sonra bir işlemden geçti mi? Satıcının bilmediği kısımları açıkça söylemesi gerekir. Almayı düşündüğünüz partiden önce küçük bir numune deneyin. Nemli saklama kendi başına bir hile değildir. Sorun, yaş, köken ya da çayın durumu hakkında yanlış bilgi verilmesidir.
Demleyerek neyi anlayamazsınız?
Yıkamadan sonra kokunun gitmesi, berrak dem, esnek yaprak ya da on demlemeye dayanması, çayda küf olmadığını ve güvenli olduğunu kanıtlamaz. Şüpheli bir oluşum, ıslanma izi ya da belirgin küf kokusu varsa tadına bakmayın, yüzünüzü yaklaştırıp koklamayın. Paketi ayırıp satıcıya yazın. Açıkça küflenmiş çayı kullanmayın. Silmek, havalandırmak ya da kaynar su bunu güvenilir biçimde çözmez.
Evde saklama
Ürünün talimatına uyun ve çayı sızıntıdan, yoğuşmadan, ısıdan ve kokulardan uzak tutun. Kâğıt ambalajın üstüne temiz, kuru ve gıdaya uygun bir dış paket geçirebilirsiniz. Nemli bir odada karton yetmez. Yıllanmayı hızlandırmak için kaba su ya da ıslak sünger koymayın. Her çay ve her kap için güvenli tek bir nem değeri yok. Partileri ayrı tutup etiketleyin, çayı kullanırken arada bir durumlarına göz atın. Tadı karşılaştırmak isterseniz, yaprağı ve yaşı birbirine yakın ama saklama geçmişi farklı ve bilinen örnekler bulun.
Sorular ve cevaplar
Nemli depolanmış pu-erh bozuk mu sayılır?
Hayır. Bu söz saklama yöntemini anlatır, çayın bugünkü durumunu değil. Öte yandan “geleneksel” diye anılması da güvenli olduğunu garanti etmez, küfü de kabul edilebilir kılmaz.
Kuru saklama yıllanmayı durdurur mu?
Hayır. Çayın ne hızla ve nasıl değişeceği koşulların hepsine birden bağlıdır. Kuru saklamada da bir miktar nem vardır ve tat yine değişir.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri