Flush ve tips: hasat dönemleri ve çaydaki tomurcuklar
Flush ve tips, yani hasat dönemi ve sürgünün hangi kısmının toplandığı, çay hakkında fikir verir. Tadını öğrenmekse ancak demleyip içmekle olur. Erken hasat her zaman daha iyi sayılmaz, bol tomurcuklu bir çay da fincanda illa daha tatlı çıkmaz.
Tomurcuk ve genç yapraklardan oluşan bir çay sürgünü.
Fotoğraf: Nborkakoty · CC BY-SA 3.0Flush: sürgün ve hasat zamanı
Hindistan çay ticaretinde flush, yeni sürgünlerin büyüdüğü dönem ve o dönemin hasadı için kullanılır. Darjeeling’de first flush ilkbaharda toplanır, second flush genellikle yaz başında gelir. Ardından muson ve sonbahar hasatları sırayı alır. Kesin tarihleri hava ve bahçe belirler. İlk hasadı çoğu kişi taze, çiçeksi notaları için sever; ikinci hasat ise daha dolgun gövdesi ve misket üzümünü andıran aromasıyla aranır. Aralarında bir üstünlük sıralaması yok.
Tips: açılmamış yaprak tomurcuğu
Tips denen şey henüz açılmamış genç bir yaprak tomurcuğudur, çiçek tomurcuğuyla ilgisi yoktur. “Bir tomurcuk, iki yaprak” ifadesi de sürgünün ne kadarının koparıldığını anlatır. Baihao Yinzhen’de tomurcuk kullanılır, pek çok oolong için ise daha gelişmiş yapraklar toplanır. Kuru çaydaki gümüşi ya da altın rengi hav, trikom adı verilen bitki tüyleridir ve nasıl göründüğü bitki çeşidine, işlemeye de bağlıdır. Bu tüyler kopup demin üstünde yüzebilir, ama şeker gibi suda erimez. Hav ne kadar bol olursa olsun, kaliteyi ya da güvenliği kendi başına kanıtlamaz.
Hindistan çaylarındaki harf kodları
OP, yani Orange Pekoe, bütün yaprak sınıflarından biridir. BOP (Broken Orange Pekoe) ise kırık yaprağı gösterir. GFOP ve FTGFOP görünüm ve tomurcuklar hakkında biraz daha bilgi ekler. FTGFOP’un açılımı genellikle Fine ya da Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe diye verilir. Bu harfler dünyanın her yerinde geçerli bir lezzet puanı sayılmaz, o yüzden üreticinin kendi sınıflandırmasına bakın. Adında Orange geçen çaya portakal katılmamıştır, Flowery de çiçekle aromalandırma demek değildir.
Çin’de kullanılan ifadeler
Mingqian (明前), yaklaşık 4–5 Nisan’a denk gelen Qingming’den önce toplanan çaydır. Bu bir takvim bilgisi ve Darjeeling first flush ile bire bir örtüşmez. 一芽一叶 bir tomurcuk ve bir yaprak, 一芽二叶 ise bir tomurcuk ve iki yaprak anlamına gelir. Hasat dönemlerini karşılaştıracaksanız aynı çay türü ve aynı bölge içinde kalın. Yılı, partiyi, işlemeyi ve saklama koşullarını da hesaba katın. Mevsim farkını kendiniz görmek istiyorsanız aynı bahçenin farklı hasatlarından küçük numuneler alıp benzer koşullarda demleyin.
Sorular ve cevaplar
Tomurcuk çayları hep yumuşak ve az kafeinli mi?
Hayır. Çayın bileşimi bitkiye, yetiştirme koşullarına ve işlemeye göre değişir, genç tomurcuklarda da kayda değer miktarda kafein ve kateşin bulunabilir. Yaprağın narin görünmesi, fincanın sizi nasıl etkileyeceğini söylemez.
Hepsi 90 °C’nin altında mı demlenmeli?
Hayır. Yeşil çayla tomurcuğu bol bir siyah çay aynı şekilde demlenmez. İşe üreticinin o çay için verdiği tarifle başlayın. Dem fazla sert gelirse önce yaprağı ya da süreyi azaltın, sıcaklıkla sonra oynayın.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri