Çin siyah çayı: çeşitleri ve demlenişi
Çin siyah çayı, Çincede “kırmızı çay” anlamına gelen hong cha (红茶) sınıfıdır; Türkçede siyah çay dediğimiz şey budur. Bu sınıfta bütün ve kırık yapraklı, tadı ve gücü birbirinden farklı çaylar var. Dökme ya da poşet olması sunum biçimiyle ilgilidir; yalnızca buna bakarak kaliteyi anlayamazsınız.
Altın renkli tomurcuklarıyla Dian Hong çayı.
Fotoğraf: Sjschen · CC BY 3.0
Kuru Jin Jun Mei siyah çayı.
Fotoğraf: Difference engine · CC BY-SA 4.0Nasıl yapılır?
Yaprak soldurulur, kıvrılır ya da parçalanır, enzimatik oksidasyonun ilerlemesi için bekletilir, sonra kurutulur. Çay ticaretinde oksidasyon aşamasına çoğu zaman fermantasyon denir. “Tam oksitlenmiş” de sınıfın yerleşik tanımıdır, yapraktaki her maddenin yüzde yüz oksitlendiğini söylemez.
Liu Bao gibi koyu çaylarda ve shu pu-erh çayında ise mikroorganizmalar işin önemli bir parçasıdır. Demleri benzer renkte diye bunlar hong cha sayılmaz.
Hangi tatları denemeli?
Yunnan’ın Dian Hong çaylarında bal, malt ya da meyve sık rastlanan notalardır. Anhui’nin Keemun’u, öteki adıyla Qimen, çiçeksi ve meyvemsi olabilir. Jin Jun Mei tomurcuktan yapılan bir siyah çaydır. Tomurcukların altın rengi ise ne kökeni ne kaliteyi kanıtlar.
Zhengshan Xiaozhong hem tütsülenmiş hem tütsülenmemiş yapılır, almadan önce hangisi olduğunu sorun. Adlar seçeneği daraltır; o partiyi asıl tanıtan küçük bir numunedir.
Kupa ve gaiwan ölçüleri
Kupada 250 ml suya 2–3 g yeter; 90–95 °C suyla yaklaşık 3 dakika demleyin. Geniş bir süzgeç işinizi kolaylaştırır, istediğiniz koyuluğa gelince yaprakları çıkarın. Küçük parçalar daha çabuk demlenebilir.
Gaiwanda 120 ml suya 4 g ile başlayın, su yine 90–95 °C. İlk demde 10 saniye sayın, suyu dökmeye başladığınız andan boşaltmaya başladığınız ana kadar. Demi tamamen süzün, sonrakileri tadına bakarak ayarlayın. Kaç demde güzel sonuç alacağınız çaya ve tarife göre değişir.
Burukluk fazlaysa süreyi ya da yaprağı azaltın, cılızsa süreyi veya sıcaklığı artırın. 85–100 °C arasında başka sıcaklıklar da işe yarar. Tomurcuktan yapılan bazı siyah çaylar kaynar suda bile güzel demlenir.
Sütlü içmek ve saklamak
Sütlü seviyorsanız bu çayların hepsine süt koyabilirsiniz. Önce biraz demi sade ayırın, kalanına süt ekleyip ikisini karşılaştırın.
Kuru çay sıkı kapalı dursun; ışık, sıcak, nem ve koku ondan uzak olsun. Ne kadar dayanacağını yalnızca siyah çay olmasına bakıp tahmin etmeyin, ambalaja ve üreticinin önerisine bakın.
Sorular ve cevaplar
Çin siyah çayı yıkanır mı?
Genellikle gerek yoktur, dökme çayı doğrudan demleyip içebilirsiniz. Ön yıkama isteğe bağlıdır ve şüpheli bir çayı güvenli hâle getirmez.
Kırmızı çay ile rooibos aynı şey mi?
Hayır. Bu rehberdeki hong cha, Camellia sinensis bitkisinden yapılır. Rooibos başka bir bitkidir ve bazen kırmızı çay adıyla satılır, o yüzden paketin içeriğine bakın.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri