Hei cha: Liu Bao, Fuzhuan ve diğer koyu çaylar
Hei cha (黑茶), yani koyu çay, işlenirken mikrobiyal fermantasyonun önemli rol oynadığı çayların ortak adıdır. Liu Bao, Fuzhuan ve başka yöresel çaylar bu gruba girer. Hepsi aynı tada sahip değildir. Bir üründe odunsu, ötekinde topraksı ya da tatlımsı notalar öne çıkar.
Sarı “jin hua” benekleri görülen Liu Bao. Bir çayın güvenle içilip içilemeyeceği yalnızca fotoğraftan anlaşılamaz.
Fotoğraf: Cosmin Dordea · CC BY-SA 2.0Denenecek çeşitler
Liu Bao, Guangxi’de Wuzhou’ya bağlı Cangwu ilçesindeki Liubao kasabasından gelir. Genelde odunsu ve yıllanmış notalarla anılır. Bazen geleneksel bir terim de duyarsınız, bing lang xiang, yani areka cevizi aroması. Bu bir koku benzetmesidir, çaya areka cevizi katılmaz.
Hunan’da Anhua tuğla çayları ve Qian Liang Cha silindirleri yapılır. Fuzhuan başka bölgelerde de üretilir. Siçuan’ın Zang Cha’sı ve Hubei’nin Qing Zhuan’ı da bilinen örneklerdir. Numuneleri yan yana deneyin. Eski bir Liu Bao her zaman shu pu-erh çayından ucuz ya da daha iyi olmaz.
Pu-erhin yeri
Shu pu-erh nemli yığın fermantasyonundan geçtiği için işleniş bakımından hei chaya yakındır. Sheng bu aşamayı atlar. Güneşte kurutulmuş mao chadan yapılır ve depoda değişmeyi sürdürür. Sınıflandırmalar bu konuda birbirini tutmaz. Alırken bilmeniz gereken, çayın sheng mi shu mu olduğu, nasıl işlendiği ve nasıl saklandığıdır.
Bizim siyah çay dediğimiz hong cha ise ayrı bir sınıftır. Onda temel aşama yaprağın enzimatik oksidasyonudur.
Altın çiçekler
Fuzhuan yapılırken Aspergillus cristatus’un gelişmesi için uygun koşullar hazırlanır. Bu mantar Eurotium cristatum adıyla da bilinir. Oluşturduğu sarı yapılara jin hua, yani altın çiçekler denir. Belirli ürünlere özgüdürler, her çayda kalite işareti diye aranmazlar.
Mantarın türünü ya da güvenli olup olmadığını renge veya fotoğrafa bakarak kesin söyleyemezsiniz. Sakladığınız çayda beklenmedik bir oluşum ya da nem izi görürseniz, anlamak için tadına bakmayın. Üreticiye sorun. Bozulduğu açıksa atın, çünkü yıkamak da kaynatmak da bozulmayı geri almaz.
Demleme
Başlangıç için 100 ml, 95–100 °C suya 4–5 g çay koyun. İlk demde saati suyu dökerken başlatın ve 10–15 saniye dolunca süzmeye geçin, kapta dem bırakmayın. Sıkı preslenmiş bir parça biraz geç açılabilir. Kısa bir ön yıkama yapabilirsiniz, şart değil. İki demi birden dökmenize de gerek yok.
Sonraki süreleri damak tadınıza göre ayarlayın. Dem fazla koyu gelirse yaprağı azaltın. Kaynatmak isterseniz üreticinin tarifine uyun ve yalnızca ocağa konabilen kaplar kullanın. Sıradan bir cam demlik doğrudan ateşe dayanmayabilir.
Saklama
Çayı nemden, doğrudan güneşten, sıcaktan ve kokulardan uzak tutun, ürünün kendi saklama önerilerine de bakın. Yıllanmayı hızlandırayım diye çayı nemlendirmeyin, mutfakta açıkta da bırakmayın. “Eskisi daha iyi” vaadinden çok saklama koşulları belirleyicidir.
Koyu çayda kafein vardır. Yumuşak içimli olması, akşam ya da aç karnına uygun olduğunu göstermez. Vücudunuzun nasıl tepki verdiğine bakın.
Sorular ve cevaplar
Fuzhuan probiyotik bir içecek midir?
Hayır. Üretimde mantar rol oynasa da demlenmiş çay etkisi kanıtlanmış bir probiyotik ürüne dönüşmez. Fuzhuan’ı tedavi niyetiyle değil, tadını sevdiğiniz için tercih edin.
Koyu çay bozulabilir mi?
Evet, bozulabilir. Fermantasyondan geçmiş olması, sonradan nem kapmasına, kirlenmesine ya da küflenmesine engel olmaz. Yıllanması da onu kendiliğinden iyileştirmez.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri