Tayvan çayı: damak tadınıza uyan türü bulun
Tayvan çayı denince akla önce oolong gelir, ama adada başka türler de üretilir. Başlangıç için üç grubu yan yana deneyebilirsiniz: taze ve çiçeksi olanlar, kavruluşu belirgin olanlar, bir de ballı, meyvemsi çaylar. Paketteki ad ise bazen bir yeri, bazen bitki çeşidini, bazen de işleme biçimini anlatır.
Tayvan’ın Pinglin bölgesindeki çay bahçeleri.
Fotoğraf: Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0
Tayvan’ın Alishan bölgesinden Jin Xuan oolong çayı.
Fotoğraf: Difference engine · CC BY-SA 4.0Gaoshan: rakımla ilgili bir ad
Gaoshan adı genellikle 1.000 metrenin üstünde yetişen çaya verilir. Alishan, Lishan ve Shanlinxi birer yer adıdır, Qing Xin ve Jin Xuan ise bitki çeşidi. Biri çayın nereden geldiğini, öteki hangi bitkiden yapıldığını söyler.
Bu çayların çoğu az oksitlenmiş, hafif kavrulmuş, çiçek kokulu ve yumuşak içimlidir. Yine de yükseklik tek başına kremamsı bir tadı, az buruk bir demi ya da kaliteyi garanti etmez. Mevsim, yaprağın kendisi ve işleme en az o kadar önemli.
Baozhong ve Dong Ding
Wenshan Baozhong çoğunlukla az oksitlenir, yaprakları uzun ve kıvrıktır, kokusu çiçeksidir. Demek ki Tayvan oolonglarının hepsi top şeklinde sarılmaz.
Dong Ding’in adı Nantou’daki Lugu bölgesiyle anılır. Kavruluşu daha belirgin örneklerde kuruyemişi, fırında pişmiş bir şeyi ve karameli andıran notalar bulabilirsiniz. Kavurma her yerde aynı değildir. Ad ne tek bir yöntemi ne de mutlaka odun kömürü kullanıldığını garanti eder, bu yüzden satın aldığınız partinin nasıl ve ne kadar kavrulduğunu sorun.
Doğu Güzeli ve siyah çay
Dongfang Meiren ya da Doğu Güzeli, oksidasyonu belirgin bir oolongdur. Küçük yaprak pirelerinin beslendiği genç yaprak ve tomurcuklardan yapılır. Ballı, meyvemsi aroma, bitkinin bu zarara verdiği tepkiyle işlemenin ortak ürünüdür. Organik sertifika ya da pestisit kalıntısı konusunda ise hiçbir şey kanıtlamaz. Tayvan’da bu tür yapraklardan başka çaylar da üretilir.
Siyah çay tarafında Hong Yu’yu deneyebilirsiniz, Taiwan Tea No. 18 ve Ruby adlarıyla da bilinir. Nane ve tarçını hatırlatabilir. Adı bitki çeşidinden gelir, içine eklenmiş bir malzemeyi anlatmaz.
Süt oolongu ve GABA
Jin Xuan (Taiwan Tea No. 12) kendiliğinden kremamsı notalar verebilir. Ne var ki “süt oolongu” adıyla aromalandırılmış çaylar da satılıyor, içindekiler listesine göz atın.
GABA çayı, işleme sırasında düşük oksijenli bir aşamadan geçer ve bu aşama GABA miktarını artırır. Üretimle ilgili bir bilgi bu, uyku ya da tedavi vaadi olarak okumayın. Kafeini de yerinde durur.
Satın alırken ve demlerken
İşe küçük numunelerle başlayın. Çayın yetiştiği yeri, üreticiyi, sezonu, bitki çeşidini ve kavurmayı sorup öğrenin. Fiyat, etikette yazan yüksekliği ne doğrular ne çürütür.
Top şeklindeki oolong için gaiwanda 120 ml suya 4 g çay ve 95 °C ile başlayın. İlk demi, suyu dökmeye başladığınız andan boşaltmaya başladığınız ana kadar 25–30 saniye tutun ve sonuna kadar boşaltın. Yapraklar açıldıkça sonraki demler kısalabilir. Baozhong ve Doğu Güzeli’nde 120 ml’ye 3 g, 90 °C ve 20 saniye deneyin. Dem cılız çıkarsa süreyi uzatın, fazla koyuysa kısaltın ya da yaprağı azaltın.
Kupada geniş bir süzgeçle 250 ml suya 2–3 g ve 90–95 °C kullanın. İki dakika sonra tadına bakın, istediğiniz yoğunluğa gelince yaprakları çıkarın. Çayı ışık, nem, sıcaklık ve kokulardan uzakta, ağzı sıkı kapalı saklayın.
Sorular ve cevaplar
Yüksek rakım daha iyi çay demek mi?
Şart değil. Rakım yetişme koşullarını etkiler ama iyi yaprağın ve özenli işlemenin yerini tutmaz. Rakamları karşılaştırmaktansa numuneleri tadın, daha çok şey öğrenirsiniz.
Özel bir kil demlik gerekir mi?
Hayır. Aromaları tanımak ve çayları karşılaştırmak için porselen ya da cam gayet uygun. Kil de olur. Önemli olan kabın kolay boşalması ve yapraklara açılacak yer bırakması.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri