Beyaz çay: çeşitleri, tadı ve demlenmesi
Beyaz çay temelde soldurma ve kurutmayla yapılır. Yeni üretilmiş beyaz çayda çiçek, ot ya da bal hissedilebilir; ne kadar belirgin olacağı hammaddeye ve işlemeye bağlı. Açık renkli bir dem bile dolgun içimli olabilir. O yüzden demleme süresine yalnızca renge bakarak karar vermeyin.
Baihao Yinzhen beyaz çayının tomurcukları.
Fotoğraf: Pannet · CC BY-SA 4.0
Bai Mudan’ın kuru yaprak ve tomurcukları.
Fotoğraf: chaidrakon.ru · CC BY 3.0
Açık havada soldurulan beyaz çay yaprakları.
Fotoğraf: KZZZ01 · CC BY-SA 4.0Yaprak nasıl işlenir?
Geleneksel üretimde yapraklar pek kıvrılmaz. Oksidasyon enzimlerinin etkinliğini ısıyla düşüren sha qing de ayrı bir adım olarak yapılmaz. Yaprak soldurulurken nem kaybeder, bu sırada oksidasyon ve başka değişimler de sürer. Sonra bitmiş çayın kuruluğuna gelene kadar kurutulur. Bu aşamada ısı kullanılabilir, dolayısıyla beyaz çay hiç ısı görmemiş çay demek değildir. Bilinen üretim bölgeleri Fujian’daki Fuding ve Zhenghe’dir.
Tomurcuk mu, yaprak mı?
Baihao Yinzhen, yani Gümüş İğne, açık renkli tüyleri gözle görülen tomurcuklardan yapılır. Bai Mudan’da, Beyaz Şakayık’ta, tomurcuğun yanında bir ya da iki yaprak bulunur. Shou Mei’de iyice gelişmiş yaprak daha fazladır, tadı da genellikle daha belirgindir.
Bu adlar hammadde hakkında fikir verir ama herkes için geçerli bir kalite sıralaması kurmaz. Küçük numuneler alıp yan yana deneyin. Hangisini seveceğinizi fiyat, tomurcuğun boyu ya da çayın yaşı tek başına söyleyemez.
Kupada ve gaiwanda
Kupada 250 ml suya 2–3 g ile başlayın, suyu 85–90 °C’ye getirin. Geniş bir süzgeçte yaklaşık 3 dakika demleyin, arada bir tadın, sonra yaprakları çıkarın. Gümüş İğne de kupada gayet iyi olur.
Gaiwanda 120 ml suya 4 g deneyin, sıcaklık aynı: 85–90 °C. İlk demi 15–20 saniye tutun; süre suyu dökmeye başladığınız an başlar, boşaltmaya başladığınızda biter. Demi sonuna kadar süzün ve sonrakileri tadına bakarak ayarlayın. Yeni üretilmiş dökme beyaz çayı yıkamaya genellikle gerek yoktur.
Tat cılız kalırsa süreyi uzatın ya da suyu biraz daha sıcak tutun. Bazı beyaz çaylar, tomurcuktan yapılanlar da dâhil, 95–100 °C’de güzel açılır. Fazla yoğun gelirse süreyi veya yaprağı azaltın.
Saklama, yıllandırma
Evde paketi sıkıca kapalı tutun; ışıktan, nemden, sıcaktan ve yabancı kokulardan uzak olsun. Çay “nefes alsın” diye ağzını açık bırakmayın.
Zamanla tat değişir, kuru meyve notaları belirebilir. Ama çayın iyileşeceği garanti değildir ve güzel bir taze çayı yıllarca bekletmek zorunda değilsiniz. Yıllanmış çay alacaksanız nereden geldiğini ve nasıl saklandığını sorun, mümkünse önce tadın. Rengin koyu olması da yaşını kanıtlamaz.
Sorular ve cevaplar
Beyaz çay neredeyse kafeinsiz mi?
Hayır, kafein içerir; yumuşak içimli olması miktar hakkında bir şey söylemez. Tomurcuklu çaylar da kendiliğinden az kafeinli sayılmaz. Belirleyici olan çayın kendisi, kullandığınız yaprak miktarı ve toplamda ne kadar içtiğinizdir.
Anji Baicha beyaz çay mı?
Hayır, yeşil çay olarak işlenir. Adındaki “beyaz” üretim yönteminden değil, ilkbaharda açık renkte çıkan yapraklardan gelir.
İlgili çaylar
Ayrıca bakınız
Çin çayı rehberleri